Islah TDK‘ da “iyileştirme, bir hayvan veya bitki türünden daha iyi verim alabilmek amacıyla yapılan işlem” olarak tanımlanmıştır. Hukuki anlamda ıslah ise açılmış bir davada tarafların yapmış olduğu usuli işlemleri kısmen veya tamamen değiştirebilmesidir. Yalnızca davanın taraflarınca yapılabilir, feri müdahil tarafından yapılamaz.

Islah Nedir ?

Islah 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 176. ve devamı maddelerinde hüküm altına alınmıştır. İlgili kanuna göre derdest bir davada tarafların yapmış olduğu usuli işlemleri iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın değiştirebilmesidir. Bu değişiklik dava süresince yalnızca bir defa yapılabilir. Yani her iki taraf aynı davada yalnızca bir kez usuli işlemleri değiştirebilme hakkına sahiptir.

Islah Ne Zamana Kadar ve Nasıl Yapılır?

Islah yargılama bitinceye kadar yani tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. İlk derece mahkemesinde tahkikat bitmiş fakat dosya temyiz veya istinaf edilmiş ise yani Yargıtay veya Bölge Adliye Mahkemesi incelemesine gitmişse bozma/kaldırma kararı verilmesi ardından ilk derece mahkemesinde tekrardan tahkikat işlemleri yapılmış ise ıslah bu aşamada da yapılabilecektir. Fakat bozma, kaldırma kararlarına ilişkin ortaya konulan hukuki durum kalkmayacaktır.

Islah mahkemeye verilen yazılı bir dilekçe ile yapılabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir. Usuli işlemleri düzeltmek istenen davada karşı taraf duruşmaya gelmemiş ise bu talep örneği haber vermek amacı ile karşı tarafa gönderilir.

Islah Yargılama Giderleri ve Karşı Tarafın Zararı

Islah eden taraf bir miktar teminat yatırmalıdır. Teminat bedeli mahkeme tarafından belirlenir. Teminat karşı tarafın olası zararlarını önlemek amacıyla alınır. Bedel mahkeme veznesine bir hafta içerisinde yatırılmalıdır. Yoksa düzeltim talebi yapılmamış sayılacaktır. Mahkeme karşı tarafın zararını kesin olarak tespit ederse ve mahkeme veznesine yatırılan bedel eksik ise bu miktar tamamlattırılacaktır. Vezneye yatırılan para fazla ise fazla kalan kısım iade edilecektir.

Islahın Etkisi

Islah yapılması halinde bu noktadan itibaren tüm usul işlemlerin yapılmamış sayılması sonucunu doğuracaktır.

Yapılmamış Sayılamayacak Haller

• İkrar,
• Tanık ifadeleri,
• Bilirkişi raporları,
• Bilirkişi beyanları,
• Keşif tutanakları,
• İsticvap tutanakları,
• Yeminin teklifi,
• Yeminin reddi,
• Yeminin iadesi.

Usul işlemlerinin tamamının ortadan kaldırılması ile yukarıda sayılan işlemler önemsiz kalacak ise bu durumda da bu işlemler yapılmamış sayılacaktır.

Islah ile Neler Değiştirilebilir ?

• Dava konusu miktar artırılabilir.
• Dava konusu miktar azaltılabilir.
• Eksik bildirilen vakıalar tamamlanabilir.
• Dava sebebi değiştirilebilir.
• Dava konusu değiştirilebilir.
• Hukuki nedenler değiştirilebilir.

 Davanın Tamamen ve Kısmen Islahı

Islah tamamen ve kısmen yapılabilir. Tamamen yapılması halinde düzeltim talebinde bulunan taraf bir hafta içerisinde yeni bir dava dilekçesi vermelidir. Aksi takdirde bu hakkı kullanılmış sayılacak ve hiç talep olmamış, yapılmamış gibi davaya devam edilecektir.

Kısmen de ise düzeltilmek istenen usuli işlem belirtilmeli ve bir hafta içinde yapılmalıdır. Bir haftalık süre içerisinde yapılmaz ise hiç yapılmamış gibi yargılamaya devam olunacaktır.

Kötüniyetli Islah

Davayı uzatmak, karşı tarafa huzursuzluk vermek gibi sebepler ile bu yola başvurulmuş ise kötüniyetin varlığı kabul edilebilecektir. Bu durum delillerle, belirtilerle fark edilirse, mahkeme düzeltim talebini dikkate almadan dava hakkında karar verecektir. Kötüniyetli olarak bu yola başvuran kişi diğer tarafın uğradığı tüm zararları ödeyecektir. Aynı zamanda mahkeme tarafından beş yüz Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar disiplin para cezası ile cezalandırılır.

Yargıtay Kararı

Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2016/4685 E., 2016/5519 K. 16.05.2016 tarihli kararında aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:

Tazminat isteğine dayanak 5524 ada 7 parsel sayılı taşınmaz, arsa niteliğiyle ve 499,38 m² yüzölçümüyle davacı gerçek kişiler ile dava dışı ve gerçek kişi adına hisseli olarak tapuda kayıtlı iken, … 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.05.2011 gün ve … sayılı kararı ile 5524 ada 7 sayılı parselin kısmen kesinleşmiş orman kadastro sınırları içinde kaldığı gerekçesiyle, bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 246,78 m² yüzölçümündeki bölümünün tapu kaydı iptal edilerek, bu bölümün orman vasfıyla adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş ve bu karar, Yargıtay denetiminden geçerek 19.04.2012 tarihinde kesinleşmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne ve 11.544,54.-TL maddi tazminatın, tapu iptal kararının kesinleşme tarihi olan 19/04/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … alınarak davacılara verilmesine karar verilmiş, davalı …nin temyizi üzerine, hüküm Dairece onanmıştır.

Davalı vekili bu kez Daire kararının düzeltilmesini istemiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, tapu kaydının mahkeme kararı ile iptal edilmesi nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı TMK’nın 1007. maddesi uyarınca tazmini isteğine ilişkindir.

Somut olayda, davacılar vekili dava dilekçesinde 1000,00.-TL olarak açıkladığı tazminat talebini, 10.03.2014 tarihli dilekçe ile 11.544,54.-TL’ye arttırmış ise de ıslah harcının yatırılmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre mahkemece, ıslah harcını tamamlamak üzere davacılara süre ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken harcı yatırılmayan ıslah beyanına değer verilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usûl ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

Bu itibarla yerel mahkeme kararının yukarıda belirtilen nedenle bozulması gerekirken, yanılma sonucu yazılı şekilde onandığı anlaşıldığından, davalı vekilinin karar düzeltme itirazının kabulü ile Dairemizin önceki onama kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin karar düzeltme itirazlarının kabulü ile Dairemizin 28/01/2016 gün ve … sayılı onama kararı kaldırılarak, 24/04/2014 gün ve … sayılı yerel mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA..

Sonuç

Islah ile usul işlemlerinin tamamının yapılmamış sayılmasına karar verilebilir. Kısmen veya tamamen yapılabilir. Yapan taraf, karşı tarafın olası zararını güvence altına almak adına mahkeme tarafından belirlenen bedeli teminat olarak mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Bu yola başvurarak dava konusu miktar artırılıp – azaltılabilir, dava sebebi, hukuki nedenler, dava konusu değiştirilebilir. Fakat ikrar, tanık beyanları, bilirkişi raporları, yeminin iadesi vb işlemler geçerliliğini koruyacaktır. Bu hak bir hafta içerisinde kullanılmalıdır.

Islah Ne Demek ? Davada Islah Nedir ? yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Derdest kelime anlamı olarak TDK‘ da “Aranan birini veya kaçma ihtimali bulunan kişiyi yakalama, ele geçirme.” belirtilmiştir. Hukuki anlamda derdest ise görülmekte olan bir davanın varlığı halinde söz konusu olacaktır. Derdest dava, açılmış dava hakkında kesin hüküm verilinceye kadarki süreci tanımlamak için kullanılır. Açılmış bir dava hakkında kesin karar verilene kadar o dava derdest olacaktır.

Derdest Dava Nedir ?

Derdest dava görülmekte olan ve hakkında kesin bir karar verilmeyen davayı tanımlamak için kullanılır. HMK’ da kendine yer bulan derdestlik, dava şartlarından biridir. Diğer dava şartları ise aşağıdaki gibidir.

Dava Şartları

Dava şartları 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. Dava şartları şunlardır:

• Türk Mahkemelerinde yargılanabilir olması,
• Başvurulan yargı yolunun doğru olması,
• Mahkemenin davaya bakmakta yetkili olması,
• Davacı ve davalı tarafların taraf ehliyetine sahip olması,
• Davanın taraflarının dava ehliyeti sahip olması,
• Temsilci ile temsil ediliyor ise temsilcinin yetkisinin olması,
• Davayı takip etmeye yetkili olunması,
• Vekil ile temsil edilme halinde uygun bir vekaletnamenin olması,
• Gider avansının yatırılmış olması,
• Teminat yatırılmasına karar verilmiş ise yerine getirilmesi,
• Hukuki yararın bulunması,
• Aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması (derdestlik)
• Aynı dava hakkında bir kesin hüküm bulunmaması.

Derdest Dosya Ne Demek ?

Derdest dosya bir davanın görülmeye devam ediyor olması demektir. Yani davanın esası hakkında karar verilmemiş, verilen karar kesinleşmemiş anlamlarına gelmektedir. Dosyanın mahkemede hala açık olması, dava dosyasının kapatılmaması, nihai bir karar verilmemiş olması tabirlerine de karşılık gelen bir kavramdır.

Davanın Derdest Olması Ne Demek ?

Davanın derdest olması tarafları ve konusu aynı olan bir davanın tekrardan açılamaması anlamına gelmektedir. Tarafları ve konusu aynı olan bir dava açılmış ve görülmeye devam ediyor veyahut dava hakkında kesin hüküm verilmiş ise aynı dava konusu hakkında yeniden dava açılması mümkün değildir. Derdestlik kavramı bu hususta büyük önem arz etmektedir. Konusu, tarafları aynı bir davanın yeniden açılmak istenmesi halinde mahkemece davanın usulden reddine karar verilecek olup esas açıdan incelemeye geçilmeyecektir.

Derdest Dava Yargıtay Kararı

Yargıtay’ın 8. Hukuk Dairesinin 2017/3029 E. 2017/8881 K. sayılı 13.06.2017 tarihli kararında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:

İş Mahkemesinde yeniden dava açılarak temyize konu 2013/478 nolu esasa kaydedildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece, temyize konu davayla ilgili olarak; aynı Mahkemenin 2013/258 esas ve 2014/452 karar numaralı dosyası ile derdest dava olduğu, dava sonucunda verilen açılmamış sayılmasına kararı henüz kesinleşmediği için derdest sayıldığı gerekçesiyle temyize konu davanın usulden reddine karar verilmesi hatalıdır.

Hal böyle olunca mahkemece, yukarıda izah edildiği üzere, ortada derdest bir dava olmadığı göz önünde bulundurularak, davanın esasının incelenmesi ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle, yasa hükümlerinin yorumunda hataya düşülerek, davanın dava şartı yokluğu (derdestlik) nedeniyle usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiş olup, bu husus bozma nedenidir.
O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA..

Sonuç

Derdest dava görülmekte olan bir davayı tanımlamak için kullanılan bir tabirdir. Açılmış bir dava görülme devam ediyor, nihai bir karar verilmemiş veyahut esasa ilişkin bir karar kesinleşmemiş ise derdestlik söz konusu olur. Konusu ve tarafları aynı olan bir dava açılmış ise aynı dava tekrardan açılamayacaktır. Yine kesin hüküm bulunması halinde tarafları ve konusu aynı olan bir hususta yeniden dava açılamaz. Derdest olan bir davanın açılmak istenmesi halinde mahkeme bu durumu resen dikkate alır ve davanın usulden reddine karar vererek esas açısından incelemeye geçmez.

Derdest Ne Demek ? yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Dava arkadaşlığı bir davacıya karşı birden fazla kişinin birlikte sorumlu olması veya bir davalıya karşı birden fazla kişinin hak sahibi olması şeklinde doğabilmektedir. Bu durumda kişiler ya birlikte dava açarlar ya da aleyhlerine birlikte dava açılır. Dava arkadaşlığı ikiye ayrılır. Bunlar ihtiyari ve mecburi arkadaşlıktır. Belirtilen ayrım davanın aşamalarında, doğacak sorumluluklarda büyük önem arz etmektedir. Davacılar arasındaki arkadaşlığa aktif, davalılar arasındaki arkadaşlığa ise pasif dava arkadaşları denmektedir.

İhtiyari Dava Arkadaşlığı Nedir

İhtiyari dava arkadaşlığının söz konusu olduğu hallerde kanundan kaynaklı zorunlu bir arkadaşlık söz konusu değildir. Burada ihtiyari arkadaşlığa taraf olanlar isteğe bağlı olarak birlikte dava açabilecekleri gibi aleyhlerine de birlikte dava açılması zorunlu değildir.

İhtiyari arkadaşlık aşağıdaki hallerde doğmaktadır:

1. Elbirliği ile mülkiyet dışında davacılar veya davalılar arasındaki davaya konu hak veya borçların bir neden ile ortak olması.
2. Yapılan bir hukuki veya başkaca bir ortak işlemle davacı veya davalıların tamamının lehine bir hakkın doğmuş olması.
3. Davacı veya davalı tarafların tamamını ilgilendiren bir işlemle ortak bir yükümlülük altına girmiş olmaları.
4. Dava temelini oluşturan vakıaların aynı veya benzer olması.
5. Davanın temelini oluşturan hukuki sebeplerin aynı veya benzer olması.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 57. maddesinde düzenlenmiştir.

İhtiyari Arkadaşların Davadaki Durumu

İhtiyari dava arkadaşlığının söz konusu olduğu hallerde davalar ayrıktır yani birbirlerinden bağımsızdırlar. Bu durumda ihtiyari arkadaşlar, diğerinin onayı olmaksızın, bağımsız olarak kendi istekleri doğrultusunda hareket ederler.

İşbu husus 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 58. maddesinde hüküm altına alınmıştır.

Mecburi Dava Arkadaşlığı Nedir

Mecburi dava arkadaşlığı ilgili kanununun 59. maddesinde tanımlanmıştır.

Mecburi dava arkadaşları aşağıda belirtilen hallerde ortaya çıkmaktadır:

1. Bir hak veya menfaatin birden çok kişi tarafından ortak olarak kullanılması,
2. Birden fazla kişiye birlikte bir hakkın ileri sürülmesi,
3. Yukarıda belirtilen iki maddenin tamamı hakkında yalnızca tek bir hüküm verilmesi gereken hallerde mecburi arkadaşlık söz konusu olmaktadır.

 Mecburi Arkadaşların Davadaki Durumu

Mecburi dava arkadaşlığı söz konusu olduğunda bir dava açılması halinde ihtiyari arkadaşlardan farklı olarak bağımsız değil, birlikte hareket etmelilerdir. Bu husus kanundan kaynaklanan zorunlu bir durumdur, taraflarca aksi yönde bir düzenleme yapılamaz.

Mecburi arkadaşlığın varlığı halinde;

1. Mecburi dava arkadaşları yalnızca beraber dava açabilirler.
2. Mecburi dava arkadaşlarına karşı tamamı davalı gösterilerek dava açılabilir.
3. Bu tip dava arkadaşları dava boyunca birlikte hareket etmelidirler, kanundan kaynaklanan bir zorunluluk söz konusudur.
4. Kural olarak tüm dava arkadaşları ilgili mahkeme tarafından davaya usulüne uygun olarak davet edilir. Usulüne uygun bir davetin olmadığı haller ayrık olmak üzere davaya davet edilmiş mecburi dava arkadaşlarından birinin duruşmaya katılmaması halinde, duruşmaya katılan diğer dava arkadaşlarının yapmış olduğu usuli işlemler duruşmaya katılmayan arkadaşı da bağlayacaktır.

Örneğin; bir kira sözleşmesi söz konusu olsun. Kiraya veren nezdinde kiracıları evden çıkarmak için haklı bir sebep doğmuştur. Kiralanan taşınmazda üç üniversite öğrencisi yaşamaktadır. Konutu tahliye etmek isteyen kiraya veren, tahliye davası açmak istiyorsa bu durumda üç öğrenciyi de davalı olarak göstermelidir. Bunun sebebi tahliyenin bölünemez bir nitelikte olmasıdır. Örnek olayda üç üniversite öğrencisi mecburi dava arkadaşlarıdır ve tahliye davasına karşı birlikte hareket etmek zorundadırlar.

 Sonuç

Dava arkadaşlığı ihtiyari dava arkadaşları ve mecburi dava arkadaşları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İhtiyari dava arkadaşları davada birlikte hareket etmek zorunda değildirler, her dava birbirinden bağımsız niteliktedir. Mecburi dava arkadaşlarında ise dava arkadaşları davada birlikte hareket etmek zorundadırlar. İhtiyari dava arkadaşlarından birinin yapmış olduğu işlem yalnızca kendini bağlayacak iken mecburi dava arkadaşlarında yapılan usuli işlemler tüm arkadaşlar nezdinde sonuç doğuracaktır.

Dava arkadaşlığı nedir?

Dava arkadaşlığı bir davada birden fazla davacı veya davalının aynı tarafta olmasıdır. İhtiyari ve mecburi dava arkadaşları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Mecburi dava arkadaşlığı nedir?

Mecburi dava arkadaşlığı açılan bir davada birden fazla davacı veya davalının birlikte hareket etmek zorunda olmasıdır. Kiraya verenin aynı konutta oturan birden fazla kiracıya birlikte dava açması durumunda davalılar mecburi dava arkadaşlarıdır ve dava boyunca birlikte hareket etmek zorundadırlar.

Dava Arkadaşlığı Nedir ? yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Eski hale getirme görülmekte olan bir davada taraflardan birinin süresi içerisinde bir işlemi yapmaması halinde başvurduğu hukuki yoldur. Tarafın işlemi süresinde yapamamasında bir kusuru olmaması, mücbir bir sebebin varlığı gerekir. Talebi kabul edilen taraf kanuni süreler içerisinde yapamadığı işlemi yapabilecek, hak kaybına uğramayacaktır. Keyfi, geçerli bir mazeret olmaksızın kaçırılan süreler için bu hukuki yolun kullanılabilmesi mümkün değildir.

Süresinde yapılamayan bir işlem söz konusu olduğunda başka bir şekilde bu durum telafi edilebiliyor, aynı sonuca ulaşılabiliyor ise eski hale getirme yoluna başvurulamaz. Öncelikle diğer hukuki yollara başvurulmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 95. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Süre

Eski hale getirme işlemin yapılmasını engelleyen durumun ortadan kalkmasından iki haftalık süre içerisinde yapılmalıdır. Aksi takdirde süresi içerisinde yapılmayan işlem mahkeme tarafından reddedilecektir.

İlk derece mahkemelerinde bu talep nihai karar verilinceye kadar yapılmalıdır. Yine istinaf yargılamasında da bu durum geçerlidir. Lakin taraflardan biri tahkikat aşamasına katılmamış ve nihai karar yokluğunda verilmiş ise kaçırılan süreler dikkate alınarak karar verildikten sonra da bu talep de bulunulabilecektir.

Eski Hale Getirme Talebi Nasıl Yapılır

Eski hale getirme yazılı bir dilekçe ile süresi içerisinde işlem yapılmayan mahkemeye başvurularak yapılır. Dilekçede süresinde işlem yapılamasının sebepleri belirtilmeli, delilleri sunulmalıdır. Süresi kaçan işlemi yapabilmek için engelin kalkmasından itibaren iki hafta içerisinde işlem yapılmalıdır. Bu süre içerisinde talepte bulunulmaması halinde mahkeme işlemin yapılmamış sayılmasına karar verecektir.

Talep Nerede İncelenir

Eski hale getirme talebi işlem süresi içerisinde yapılmış olsaydı hangi mahkemede yapılacak ise o mahkemeye yapılır. Örneğin; iş mahkemesinde süresi içerisinde bir delili sunamayan kişi, hastanede ağır hastalığından dolayı yatıyorsa bu durum mücbir sebep sayılacaktır. Bu durumda kişi, hastaneden çıkar çıkmaz iki hafta içerisinde bir yazılı dilekçe ile mahkemeden işlemi yapabilmek için talepte bulunmalıdır. Dilekçesinde işlemi neden süresi içerisinde yapamadığını gösteren hastane kayıtlarını, reçeteleri vb. sunmalıdır.

İstinafa başvuru hakkının kaybedilmesi halinde talep bölge adliye mahkemesine, temyiz başvuru hakkının kaybedilmesi halinde ise talep Yargıtay’a yapılmalıdır.

Talebin Etkisi

Talep hükmün icrasına ve yargılama yapılmasının ertelenmesini gerektirmez. Talebi alan mahkeme gerekli incelemeyi yaptığında, talepte bulunan tarafın haklı sebeplerinin olduğuna kanaat getirir ise yargılamanın yapılmasını erteleyebilir, hükmün icrasını engelleyebilir. Bu durumda kural olarak talepte bulunan taraf bir teminat göstermelidir. Mahkeme gerektiğinde teminat istemeden de hükmün icrasının geri bırakılmasına, yargılamanın ertelenmesine karar verebilir.

İnceleme ve Karar

Talebin incelenmesi ön sorunlar hakkındaki usule göre yapılır. Bu usul ilk derece mahkemeleri veya bölge adliye mahkemelerinde yapılan taleplerde geçerlidir. Yargıtay’ a yapılacak ise bu talep temyiz usulüne göre incelenir. Talebin kabulü halinde mahkeme geçersiz olan işlemleri kararında belirtir.

Giderler

Talep sebebi ile ortaya çıkan giderler, talepte bulunan tarafından ödenmelidir. Fakat davanın karşı tarafı kasten asılsız itirazla ile giderlerin artmasına neden olmuş ise, mahkeme bu giderlerin tamamının veya bir kısmının karşı tarafça karşılanmasına karar verebilir.

Sonuç

Eski hale getirme bir davada kişinin yapmakla mükellef olduğu bir işlemi mücbir sebebin varlığı sebebiyle yapamaması halinde doğabilecek hak kaybını engelleyen hukuki bir yoldur. İşlemin yapılmasını engelleyen sebebin ortadan kalkması ile birlikte kişi, iki hafta içerisinde talepte bulunmalıdır. Talebine sebep olan nedenler varsa belgeleri ile mahkemeye sunulmalıdır. Talep tek başına yargılamanın durmasına veya ertelenmesine, hükmün icrasının geri bırakılmasına sebep oluşturmaz. Bu durumda mahkeme kararı şarttır. Mahkeme talebi kabul ederse geçersiz olan işlemler kararda belirtilecektir.

Eski hale getirme nedir?

Eski hale getirme mücbir sebeplerin varlığı dolayısıyla bir hukuki işlemi süresinde yapamayan kişinin hak kaybı yaşamasını engellemek amacıyla başvurulan hukuki bir yoldur.

Eski hale getirme nasıl yapılır?

Eski hale getirme işlem süresi içerisinde yapılsaydı hangi mahkemede yapılacak ise o mahkemeye yazılı bir dilekçe ile başvurularak yapılır.

Eski Hale Getirme 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Dava şartları bir dava açılmadan önce dikkat edilmesi gereken unsurlardır. Eksiklik, noksanlık olması halinde mahkeme davanın esasına girmeden davayı usulden reddedecektir. Var olması gereken unsuların olmaması veya olmaması gereken durumların söz konusu olması dava açılmasına engel teşkil etmeyecektir. Mahkeme ilk etapta şartları eksik olarak önüne gelen davayı usulen inceleyecektir. İnceleme sonucunda şartlarda eksiklik görmesi halinde davanın esasına girmeyecektir. Davanın usulden reddine karar verilecektir. Usulden reddedilen davanın, şartlar yerine getirilerek açılması mümkündür. Esastan reddedilen ve kesinleşen davanın ise tekrardan açılması mümkün değildir.

Dava Şartları Nelerdir

Dava şartları 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114. maddesinin 1. fıkrasında tahdidi olarak sayılmıştır.

Davanın usulen incelenmesinden sonra esasına geçilebilmesi için aşağıdaki şartların varlığı aranır. Bunlardan herhangi birinin eksik olması halinde davanın usulden reddine karar verilecektir.

• Davayı yargılama hakkının Türk Mahkemelerinde bulunması,
• Başvurulan yargı yolunun uygun olması,
• Mahkemenin davaya konusunu incelemede görevli olması,
• Kesin yetkinin olduğu hallerde, davanın yetkili mahkemede açılması,
• Dava taraflarının taraf ehliyetine sahip olması,
• Davacı ve davalının dava ehliyetine sahip olması,
• Kanuni temsilin olduğu durumlarda, temsilcinin kanunda sayılan niteliklere haiz olması,
• Dava takip yetkisine sahip olunması,
• Dava avukat marifetiyle takip ediliyorsa, avukatın geçerli bir vekaletinin bulunması ve vekalet ehliyetine sahip olması,
• Davacı tarafından gider avansının yatırılmış olması,
• Teminat gösterilmesine dair karar verilmişse ise teminatın yatırılmış olması,
• Davanın açılmasında davacının hukuki bir yararı olması,
• Derdest bir davanın bulunmaması yani aynı konuda tarafları aynı olan halihazırda görülmekte olan bir davanın olmaması,
• Aynı dava hakkında daha önceden kesin hükme bağlanmış bir kararın olmaması,
• Diğer kanunlarda yer alan şartlarda eksiklik bulunmaması.

Dava Şartlarının İncelenmesi

Dava şartları var olmadığı mahkeme tarafından davanın her aşamasında resen incelenir. Görülmekte olan davanın tarafları da şartların eksikliğini her zaman ileri sürebilecektir. Dava dilekçesi mahkeme tarafından incelendiğinde şartlarda herhangi bir noksanlık görmez ise davanın esasını incelemeye geçecektir. Yapılan inceleme sonucunda şartlarda eksiklik, noksanlık, yokluk olması halinde mahkeme davanın esasına girmeden davayı reddedecektir. Davası reddedilen davacı eksik şartı tamamlaması halinde tekrardan aynı konuda dava açabilecektir. Yani dava hakkında verilen usulen ret kararları kesin hüküm oluşturmamakla birlikte tekrardan açılabilmektedir.

Şartlardaki noksanlık mahkeme tarafından yapılan incelemede esasa girilmeden fark edilmemiş, davanın taraflarınca ileri sürülmemiş lakin hüküm anında şartlardaki noksanlık giderilmişse, başlangıçta var olan şart noksanlığından dolayı davanın usulden reddine karar verilemeyecek dava neticeye erdirilecektir.

Sonuç

Dava şartları dava açılmadan önce var olması gereken unsurlar, var olmaması gereken noksanlıkları ifade etmek amacıyla kullanılan bir terimdir. Şartlar, davanın açıldığı mahkeme tarafından incelenir. İnceleme neticesinde şartlarda herhangi bir noksanlık olması halinde  davanın esasına girilmeden mahkeme tarafından davanın usulden reddine karar verilecektir. Şartlarda noksanlık olmaması halinde ise yargılama devam edecek ve dava esas yönünden incelenecektir. Şart noksanlığından dolayı davanın reddedilmesi halinde davacı noksanlığı giderdikten sonra tekrardan dava açabilecektir.

Dava Şartları Nelerdir?

Dava şartları 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114. maddesinde düzenlemiştir. Şartların varlığı, noksanlığı mahkeme tarafından her aşamada resen incelenir. Taraflar da her aşamada şartlardaki noksanlığı ileri sürebilir.

Dava Şartlarında Noksanlık Olursa Ne Olur?

Dava şartlarında noksanlık olduğunu tespit eden mahkeme davanın esasına girmeden davanın usulden reddine karar verir. Usulden reddedilen dava, şartlardaki noksanlıkların yerine getirilmesiyle davacı tarafından yeniden açılabilir. Davanın esasına girilerek verilen ve kesin hüküm oluşturan davalar bakımından ise yeniden dava açılamayacaktır.

Dava Şartları Nelerdir 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Yemin TDK‘ da “Ant” olarak karşılık bulmuştur. Hukuki anlamda yemin delili ise bir dava sırasında davasını ispatlayamayan tarafın dava konusunu ilgilendiren bir vakıa hususunda karşı tarafa vakıanın doğru olup olmadığını mahkeme aracılığı ile sormasıdır. Bu delile dayanabilmek için dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça belirtilmiş olmalıdır. Makale konusu delili ileri sürmek diğer delillere dayanmayı engellemeyecektir. Yemin delili yargılamayı sona erdirici etkiye sahiptir.

Yeminin Konusu

Yeminin konusu bunu eda edecek olan tarafın kendisinden kaynaklanan olaylar, vakıalardır. Bu vakıalar çekişmeli, dava konusu açısından önem taşıyan hususlardır. Kişinin olayı bilmesi onun kendinden kaynaklandığına karine oluşturacaktır.

Yemin Deliline Konu Olamayacak Olaylar

Yemin deliline konu olamayacak hususlar 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 226. maddesinde sayılmıştır.

1. Dava taraflarının serbestçe üzerinde tasarrufta bulunamayacakları vakıalar,
2. Dava konusu işleminin geçerliliği, iki tarafın irade beyanlarına bağlı veya yeterli değilse,
3. Yemini eda edecek kişinin onurunu, namusunu etkileyecek vakıalar,
4. Eda edecek olan kişinin bir ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla karşı karşıya kalma ihtimalinin olması.

Yemin Teklifi Nasıl Yapılır

Yemin deliline davanın her iki tarafı da başvurabilir hatta bu delilden başka delilleri de ileri süren, beyan eden taraf bile faydalanabilir. Teklif olunan kimse, hazır olduğunu mahkemeye bildirdikten sonra diğer taraf teklifinden vazgeçip farklı bir delile başvuramaz, yeni bir delil gösteremez.

Yemine Davet

Yemin eda edecek olan taraf duruşmada hazır değilse bu kişiye bir davetiye çıkarılır. Bu davetiyede sorulacak sorular, belirlenen gün ve saat, belirlenen tarihte mahkemeye gelinmemesi halinde yemin etmeden imtina etmiş sayılacağı ve vakıaları ikrar ettiği varsayılacağı hususu vardır. Yemin etmek istemeyen taraf yemini karşı tarafa iade edebilir. Karşı tarafın yemin etmesi halinde dava sonuçlanacaktır. Yemin deliline yargılamanın tahkikat aşamasına kadar başvurulabilir.

Yemin Etmemenin Sonuçları

Yemin delili ile kendine yemin teklif edilen taraf mahkeme tarafından belirlenen gün ve tarihte duruşmada hazır olmalıdır. Geçerli bir mazeret olmaksızın duruşmada bizzat olmayan kimse yemin etmemiş sayılır. Yine duruşmaya katılıp da yemini iade etmez veya yemin etmekten imtina ederse de yemin konusu vakıalar ikrar edilmiş sayılacaktır. Yeminin iade edilmesi halinde, iade olunan kişi yemin etmekten imtina ederse yemine konu olan vakıanın ispatlanamadığı kabul edilecektir.

Yemin her şartta iade edilemeyebilir. Yemin konusu vakıa davanın her iki tarafının şahsından değil de sadece birinin şahsından kaynaklanıyorsa  bu durumda yemin iade edilemeyecektir.

Yemin edecek kişi yalnızca gerçek kişi olabilir. Yeminden önce teklif edilen ölür, fiil ehliyetini yitirirse yemin deliline dayanılmamış sayılacaktır.

Yemin bizzat teklif olunur ve bizzat teklif olunan tarafından eda edilir veya iade olunur. Taraflardan biri gerçek kişi değil, tüzel kişi ise veyahut ergin olmayan, kısıtlı kimselerden biriyse; tüzel kişileri yetkili kişiler tarafından eda olunur veya iade edilir, diğer durumda ise kanuni mümessiller tarafından yemin iade edilir veyahut eda olunur. Ergin olmayan, kısıtlılar davanın doğrudan tarafı olmuş bir dava konusu mevcut ise bu durumda bizzat yemini kendileri eda veya iade etmelidir.

 Yemin Delilinin Şekli

Yemin delili mahkemede eda olunur. Mahkeme hakimi yemin edecek tarafa hangi konularda yemine edeceğini açıklar, yemin etmenin anlam ve önemini, sonuçlarını anlatır. Yalan yere yemin etmesi halinde ceza alacağı hususunda uyarıda bulunulur. Yemin konusu yeteri derecede açık değilse, hakim konunun aydınlatılması için bu hususu diğer tarafa görüşünü söylemesini ister. Yemin eda edilirken duruşma salonunda bulunan herkes ayağa kalkar.

Yemin edecek kişi yargı çevresinin dışında oturuyor veya ses ve görüntüyü aynı anda nakledebilecek teknik yeterlilikler yoksa istinabe edilerek yeminin icrası gerçekleştirilir.

Yemin Metni

Yemin delilinde kullanılacak metin 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 233. maddesinde 4. fıkrasında şu şekilde belirtilmiştir:

“Size sorulan sorular hakkında, gerçeğe uygun cevap vereceğinize ve hiçbir şey saklamayacağınıza namusunuz, şerefiniz ve kutsal saydığınız bütün inanç ve değerler üzerine yemin eder misiniz?” diye sorar. O kimse de “Bana sorulan sorular hakkında gerçeğe uygun cevap vereceğime ve hiçbir şey saklamayacağıma namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine yemin ediyorum.”

Sonuç

Yemin delili davanın her iki tarafının da başvurabileceği delillerden biridir. Başkaca bir delile dayanılmış olsa bile her zaman karşı tarafa yemin teklifinde bulunulabilir. Kendisine yemin teklif edilen kişi yemini eda veya iade etmelidir. Aksi takdirde yemin delili konusu vakıa aleyhe ispat edilmiş sayılacaktır. Kendine yemin iade olunan kimse de yemin etmekten kaçınırsa bu kez yemin konusu vakıa ispat edilememiş sayılacaktır. Yemin deliline başvurulması ve karşı tarafın bunu kabul etmesi ile birlikte başkaca bir delile dayanmak mümkün olmayacaktır.

Yemin Delili Nedir?

Yemin delili davada çözülmesi gereken vakıaların ileri süren tarafından başkaca bir delille ispatlanamaması halinde mahkeme aracılığı ile bu hususta davanın diğer tarafına yemin etme teklifinde bulunulmasıdır.

Yemin Etmemenin Sonuçları Nelerdir?

Yemin teklif edilen, mahkemece belirlenen saatte geçerli bir mazereti olmaksızın duruşmada hazır bulunmaz veya yemini eda veyahut iade etmez ise yemin konusu vakıalar ispatlanmış sayılacaktır

Yemin Delili Nedir 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

İsticvap TDK’ da “eskimiş” olarak tanımlanmıştır. Hukuki anlamda isticvap dava taraflarından birinin aleyhine olan konularda dinlenilmesi için mahkemeye çağrılmasıdır. Usulüne uygun olarak hazırlanmış tebligat ile dava tarafı aleyhine olan olaylarla ilgili dinlenmek üzere mahkemeye davet edilir. Daveti tebliğ alan dava tarafı tebligatta belirtilen tarihte mahkemeye gelmekle yükümlüdür. Belirlenen tarihte gelmeyen dava tarafı aleyhine olan vakıaları kabul etmiş sayılır. Mahkemeye gelen taraf hakkındaki olumsuz iddialar hakkında kendini savunma hakkına sahip olacaktır.

İsticvap Nedir

İsticvap 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 169. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Dava dosyasındaki olguların aydınlatılması amacı ile mahkeme taraflardan birinin veya her ikisinin isticvabına resen karar verebilir. Taraflardan birinin talebi üzerine de diğer tarafın isticvabına mahkeme tarafından karar verilebilmektedir. Davanın temeline ilişkin olaylar, olayların çözümünü sağlayacak deliller ve bunlarla ilişkisi olan hususlar hakkında kişi isticvap olunur.

Dinlenilecek Kişilerin Belirlenmesi

Yalnızca gerçek kişilerin isticvabına karar verilebilir. İsticvabına karar verilen taraf bir tüzel kişi ise tüzel kişiler adına bu tüzel kişiliği temsile yetkili kişiler mahkemeye davet edilecektir. Ergin olmayan, kısıtlı olan kimselerin isticvabına karar verilmesi gerekiyorsa o kişinin kanuni temsilcisi isticvap olunacaktır. Lakin bu durumun bir istinası bulunmaktadır. Bazı davalarda ergin olmayanlara, kısıtlılara davada taraf olma hakkı tanınmıştır bu gibi davalarda bu kişilerin isticvabına karar verilecek, kanuni temsilcileri dinlenmeyecektir.

İsticvap Olunacak Tarafın Davet Edilmesi

İsticvabına mahkeme tarafından resen veya diğer tarafın talebi ile karar verilen kişiye davetiye bizzat gönderilmelidir. Kişiye gönderilen davetiyede mahkemede hazır olması gerekilen gün ve saat belirtilir. Aynı zamanda davetiye ile kişinin hangi konularda dinleneceği, bir mazereti olmaksızın mahkemeye gelmediği, mahkemeye gelmiş olsa bile sorulan sorulara cevap vermediği halde aleyhine olan vakıaları  kabul etmiş sayılacağı kişiye ihtar edilir.

İsticvabına Karar Verilen Kişinin Bizzat Gelmesi

İsticvabına karar verilen kişi mahkemeye bizzat gelmelidir. Kişi  bu durumda vekil aracılığı ile temsil edilemez, vekil aracılığı ile vakıa ile ilgili sorulan sorulara cevap verilemez. İsticvabına karar verilen kimse mahkemenin bulunduğu il dışında oturuyorsa; ses ve görüntünün aynı anda iletilmesi yoluyla dinlenir. Ses ve görüntünün aynı anda iletilebilmesi mümkün değil, teknik vb. yetersizlik söz konusu ise kişi istinabe sureti ile isticvap olunacaktır. Kişi; hastalık, engellilik vb. sebepleri ile mahkemeye bizzat gelmesi mümkün değilse o an için bulunduğu yerde dinlenecektir.

İsticvap Nasıl Yapılır

• Hakkında karar verilen kişi bizzat mahkemeye gelmelidir.,
• Hakim dava tarafını dinlemeden önce gerçeği söylemesi gerektiğini kişiye bildirir.
• Taraflardan biri dinlenirken karşı taraf ve varsa vekilleri de hazır bulunabilirler.
• Kural olarak dinlenen taraf yazılı notlar kullanamaz lakin hakim kişinin yazılı notlar kullanmasına müsaade edebilir.

Tutanak Düzenlenmesi

İsticvap sonunda mahkeme tarafından bir tutanak düzenlenir. Bu tutanağa isticvabına karar verilen kişiye sorulan sorular ve verdiği cevaplar yazılır. İşbu tutanak taraflar huzurunda okunur ve dinlenen kişi tarafından imzalanır. Vakıalar hakkında dinlenen taraf haklı bir sebep olmaksızın tutanağı imzalamaktan imtina edebilir, bu durumda mahkeme hakimi tarafından bu husus tutanak altına alınır.

Sonuç

İsticvap edilen kişi vakıalar hakkında gerçeği söylemekle yükümlüdür. Dinlenmek için davet edilen kişi bizzat mahkemeye gelmelidir. Davette mahkeme gün ve saati belirtilir, kişinin geçerli bir mazereti olmaksızın duruşmaya gelmemesi halinde doğacak hukuki sonuçlar bildirilir. Kişi geçerli bir sebebi olmadan duruşmaya katılmazsa, dinleneceği konuları ikrar etmiş sayılacaktır. Gelmesi mümkün değilse kişi istinabe suretiyle de dinlenebilir. Ergin veya kısıtlıların isticvabına karar verilmesi halinde ise bu kişiler adına bu kişilerin kanuni mümessilleri dinlenecektir.

İsticvap Nedir?

İsticvap bir dava sırasında aleyhine olgular, vakıalar var olan kişinin bu konularda dinlenmesi için mahkeme tarafından bir davetiye ile çağırılmasıdır.

İsticvap Edilen Kimse Mahkemeye Gelmezse Ne Olur?

İsticvap edilen kişi mahkemeye gelmezse dinlenmek istediği aleyhe konuları ikrar etmiş sayılır. Dinlenilecek olan kişinin duruşmaya gününde ve saatinde gelememesinde geçerli bir mazereti var ise mahkemece başka bir gün dinlenmesine karar verilebilir.

İsticvap Nedir 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Teminat kelime anlamı olarak TDK‘ da “güvence” olarak tanımlanmıştır. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114. maddesinde teminat dava şartlarından biri olarak sayılmıştır. Fakat her durumda bu şart mahkemece talep edilmemektedir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114. maddesinde sayılan dava şartları şunlardır:

• Yargılama hakkının Türk mahkemelerinde bulunması,
• Caiz olan bir yargı yolunun olması,
• Görevli mahkemenin olması,
• Dava taraflarının dava ve taraf ehliyetlerine sahip olmaları,
• Varsa kanuni temsilcinin gerekli özelliklere sahip olması,
• Dava taraflarının takip yetkisine sahip olması,
• Vekil aracılığı ile temsil ediliyorsa taraflar, avukatların vekaletnamesi bulunmalıdır,
• Gider avansının yatırılması,
• TEMİNAT gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi,
• Dava açılmasında hukuki faydanın bulunması,
• Davanın derdest olmaması,
• Aynı dava hakkında daha önce kesin hüküm verilmemiş olması.

Dava dilekçesi örneği için tıklayınız.

Teminat Gösterilecek Haller

Teminat gösterilecek haller 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 84. maddesinde sayılmıştır.

Kanunda sayılan durumlar aşağıdaki gibidir:

1. Türk vatandaşı Türkiye’de dava açmak, davacı yanında davaya müdahil olmak veya takip yapmak istiyorsa mutad meskeni olmalıdır, mutad mesken yoksa,
2. Davacı hakkında iflas kararı verilmişse,
3. Davacı hakkında konkordato veya uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma işlerine başlanmışsa,
4. Davacıya borç ödemeden aciz belgesi verilmiş, ödeme güçlüğü çektiği belgelenmişse,

davacıdan teminat istenir. Bu talep mahkeme tarafından sadece dava açılmadan önce değil, yukarıdaki şartların varlığı tespit edilirse dava ederken de yapılabilir. Mecburi dava arkadaşlığında bu talebin varlığı tüm davacılar bakımından mevcut olursa söz konusu olacaktır.

Teminat Gerektirmeyen Haller

Teminat gerektirmeyen haller 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 85. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır.

Aşağıdaki gibidir:

1. Davayı açanın adli yardımdan faydalanması,
2. Dava açmak isteyen kişinin ülke içerisinde yargılama giderlerini karşılayacak değerde taşınmaz varlığının veya güvence altında olan bir alacağının olması,
3. Dava küçüğün çıkarlarının korunması amacıyla açılmış olması,
4. İlama dayalı icra takibi yapılması.

Teminat Kararı

Teminat kararı tarafların dahli olmadan mahkeme tarafından kendiliğinden verilir. Karar verilmeden hakim isterse tarafları, dava ile ilgili diğer kişileri dinleyebilir. Karar verilmesi halinde yargılama giderlerini karşılayacak kadar miktarı davacı, mahkeme veznesine yatırmalıdır. Mahkeme tarafından verilen süre içerisinde davacı tarafından bu miktarın yatırılmaması halinde dava ret kararı verilir. Miktar yatırılmadan dava bir şekilde açılmışsa, mahkeme tarafından verilen sürede para yatırılmamışsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilecektir.

Yine sunulmaması veya gösterilmemesi halinde mahkeme tarafından davanın esasına girilmeden usulden ret kararı verilecektir. Müdahale talebinde bulunan kişi, mahkeme tarafından belirlenen tutarı vezneye yatırmaz ise müdahale talebinden vazgeçmiş olduğu varsayılacaktır.

Tutar ve Şekil

Tutarını ve şeklini bir davada hakim serbestçe karar verir. Fakat taraflar arasında bu hususta şekil ile alakalı bir sözleşme yapılmış ise bu şekle göre de belirlenebilecektir. Durum ve koşullarda değişiklik olması halinde; hakim tarafından azaltılır, artırılır, değiştirilir veya kaldırılabilir.

Teminat gösterilmesini gerektiren sebebin ortadan kalkması halinde ilgili kişi bu şeyin iadesini talep edebilir. Bu durumda mahkeme ilgilinin talebi doğrultusunda karar verecektir.

Sonuç

Teminat yatırılması kanunda belirtilen hallerde dava şartıdır. Bu şartın yerine getirilmemesi halinde davanın usulden reddine karar verilecek olup davanın esasına girilmeyecektir. Şartın yerine getirilmesi ile görülmeye devam edecektir. Durumda değişiklikler olması halinde mahkeme bu talebinden vazgeçebilir, kaldırabilir, azaltabilir veya tam tersine artırabilir. Taraflar arasından bu konuda yapılmış olan sözleşmeler geçerli olup esas olan hakimin takdir yetkisidir.

Teminat Nereye Yatırılır?

Davanın görüldüğü mahkeme veznesine yatırılmalıdır. Mahkeme tarafından belirlenir. Şartların değişmesi durumunda kaldırılabilir, azaltılabilir, artırılabilir.

Teminat Yatırılmazsa Ne Olur?

Mahkeme dosyanın esasına girmeden davanın usulden reddine karar verir. Dava açılmış ve daha sonradan böyle bir eksiklik doğmuşsa süresi içerisinde mahkeme veznesine depo edilmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilecektir.

Teminat Gösterilecek Haller 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Vasi tayini vasi atanmasına ilişkin hükümler 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunun 413 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Vasilik TDK’ da “Vasi olma durumu, vasinin yaptığı iş, vesayet” olarak tanımlanmıştır. Vasi tayini vesayet makamı tarafından yapılır. Bir kişinin vesayet makamı tarafından vasi olarak atanabilmesi için vasi olacak kişinin ergin olması gerekmektedir. Vesayet makamı tarafından birden fazla kişi aynı kişinin vasisi olarak atanabilir. Bu durumda atanan vasiler, vasilikten kaynaklanan yetki ve görevleri ayrı ayrı yerine getirebilir.

Vasinin Atanması

Vasi tayininde vesayet makamının dikkate alması gereken unsurlar kanunda açıkça belirtilmiştir. Bu unsurlar tahdidi olarak sayılmıştır.

• Haklı sebeplerin var olduğu durumlar ayrık olmak üzere, vesayet makamı tarafından kişiye öncelikle yakınlarından birinin vasi olarak atanması gerekir. Bunlar eşi, yakın akrabalarından biri olabilir. Vesayet makamı bu atamayı yaparken yerleşim yerinin yakınlığına, kişisel ilişkilerin durumuna bakar.
• Vesayet altına alınacak kişinin isteği de atanacak vasinin seçiminde önem arz etmektedir. Kişinin, ana veya babanın gösterdiği kişi vasi olarak atanır.
• Vasilik görevinin kabul edilmesi zorunludur.

Vasilikten Kaçınma Sebepleri

Vasilik görevi verilen kişi kural olarak bu görevi kabul etmekle yükümlüdür. Lakin aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde kişi vasilikten kaçınabilecektir.

• Altmış yaşını bitirmiş kişiler,
• Engelleri veya hastalıkları nedeniyle vasilik görevini zorlukla yapabilecek olan kişiler,
• Dörtten fazla çocuğun velisi olan kişiler,
• Halihazırda vasilik görevini icra edenler,
• Cumhurbaşkanı ve yardımcıları, TBMM üyeleri, bakanlar, hakim ve savcılar.

Vasiliğe Engel Olan Haller

Vasilik görevini yapmaya engel olan haller TMK 418. maddede tahdidi olarak sayılmıştır.

• Kamu hizmetinden yasaklı olanlar,
• Haysiyetsiz hayat süren kişiler,
• Kısıtlı olan kimseler,
• Vasi olarak atanacak kişinin menfaatlerinin kendisine vasi tayin edilen ile çatışma veyahut düşmanlık olanlar,
• İlgili vesayet makamlarının halimleri,

vasi olamazlar.

Vasi Ataması Nasıl Yapılır

Vasi ataması talebini alan ilgili makam gecikmeksizin işlem yapmakla yükümlüdür. En kısa sürede kişiye vasi atanmalıdır. Kısıtlama kararı sadece ergenler için değil ergin olmayanlar için de verilebilir. Ergin olmayan hakkında kısıtlama kararı verilmesi halinde bu karar hüküm ve sonuçlarını ergin olduktan sonra doğurmaya başlayacaktır. Kural olarak ergin çocuklar vesayet altına değil velayet altına alınacaktır.

Vasinin tayini bir zaman alacak ise bu süre zarfında vesayet altına alınacak kişinin hak kaybına, bir zarara uğramaması amacıyla fiil ehliyeti geçici olarak vesayet makamı tarafından kaldırılabilir ve kişiye bir temsilci atanabilir. Bu karar ilan olunmalıdır.

Vesayet makamı tarafından kişiye bir vasi tayini halinde bu karar vasiye derhal tebliğ edilir. Kısıtlamaya, vasi atanmasına ilişkin karar vesayet altına alınan kişinin yerleşim yerinde ve nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan edilir.

Vasilikten Kaçınma ve İtiraz

Vasi tayini ile kendine vasilik görevi verilen kişi bu durumun kendine tebliğ edilmesinden itibaren on gün içerisinde vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir. Vasi atanan kişi ile ilgisi olan herkes atanan vasiye, bu atamanın öğrenilme tarihinden başlayarak on güç içerisinde yapılan atamanın kanuna aykırı olduğu gerekçesi ile itiraz edebilir.

İtiraz / vasilikten kaçınma nedenlerini yerinde gören vesayet makamı yeni bir vasi atar. İtiraz veyahut vasilikten kaçınma sebeplerinin yerinde görülmemesi halinde ise bu konudaki görüşünü de bildirerek bir karar oluşturur ve bu kararı denetim makamına bildirir.

Vasilikten kaçınma hakkı olan veya vasiliğine itiraz edilen kişi yerine başkası atanıncaya kadar vasilikten kaynaklanan görevi yerine getirmek zorundadır.

İtiraz veya kaçınma taleplerini inceleyen denetim makamı bu hususta vereceği kararı atanan vasiye ve vesayet makamına bildirir. Vasiliğe atanan kişi görevden alınırsa, bu durumda vesayet makamı derhal yeni bir vasi atamalıdır.

Vasiliğe atananın görevden alınması hâlinde vesayet makamı, hemen yeni bir vasi atar. Atama kararının kesinleşmesiyle vesayet makamı, atanan vasinin göreve derhal başlayabilmesi için gerekli işlemleri yapar.

Vesayeti Gerektiren Haller

Vesayet tayini ile sonuçlanacak olan vesayeti gerektiren haller 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 404 ve devamı maddelerinde tahdidi olarak sayılmıştır. Buna göre vesayeti gerektiren haller aşağıdaki gibidir:

• Küçüklük,
• Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı,
• Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim,
• Özgürlüğü bağlayıcı ceza,
• İstek üzerine.

Küçük velayet altında değilse velayet altına alınmalıdır.

Akıl hastalığı, akıl zayıflığı nedeniyle işlerini yapamayan, korunma gereği hisseden veyahut başkalarının güvenliğini tehlikeye atan erginler kısıtlanır.

Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle kendisini, ailesini yokluğa düşürme tehlikesine sebep olan ergin hakkında kısıtlama kararı verilir.

Bir yıl veyahut dava fazla süreli hapis cezası alan erginler kısıtlanır.

Deneyimsizliği, yaşlılığı, ağır hastalığı veya engelliliği nedeniyle işlerini yerine getiremediğini ispat eden erginin talebi halinde vasi tayin edilir.

Vesayet Davası

Vasi tayini gereken hallerde kişiye vasi atanabilmesi için vesayet davasının açılması gerekmektedir. Vesayet davasında yetkili mahkeme; küçüğün veya kısıtlanacak erginin yerleşim yeri mahkemesi iken görevli mahkeme ise; sulh hukuk mahkemeleridir. Dava açılırken kısıtlanma talebine ilişkin tüm sebepler dava dilekçesinde ileri sürülmelidir.

Vesayet Organları

• Vesayet daireleri,
• Vasi,
• Kayyım.

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemesidir.

Vesayet Makamından İzin Alınması Gereken Haller

Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesidir. Vesayet makamından izin alınması gereken durumlar aşağıdaki gibidir:

• Taşınmazların mülkiyetinin el değiştirmesi, alım, satım, rehin işlemlerinin yapılması veya üzerinde başkaca bir ayni hak kurulması,
• Olağan işletme ihtiyaçları dışındaki taşınır, hak ve değerlerin alım, satım, devir ve rehin işlemleri,
• Kambiyo taahhüdü altına girme,
• Bir yıl veya daha fazla süren ürün, üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kira sözleşmesi yapılması,
• Vesayet altına alınan kişinin bir sanat, meslekle uğraşması,
• Dava açma, tahkim, konkordato yapılması veya sulh olma,
• Mal rejimi sözleşmesi yapılması,
• Miras paylaştırılması,
• Miras payının devri sözleşmesi yapılması,
• Borç ödemeden aciz beyanı verilmesi,
• Vasi tayin edilen hakkında hayat sigortası yapılması,
• Çıraklık sözleşmesi yapılması,
• Vasi atanan kişinin eğitim, bakım, sağlık kurumuna yerleştirilmesi,
• Vesayet altına alınan kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesi.

Denetim Makamından İzin Alınması Gereken Haller

Vasi tayini hususunda denetim makamı asliye hukuk mahkemeleridir. Aşağıdaki işlerin yapılabilmesi için denetim makamının izni gerekmektedir:

• Kendisine vasi atanan kişinin evlat edinilmesi veyahut evlat edinmesi,
• Vesayet altında olan kişinin vatandaşlıktan çıkması veya vatandaşlığa girmesi,
• Vesayet altında olan adına bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi,
• Kişisel sorumluluğunu doğuracak bir ortaklığa girmesi,
• Önemli bir sermaye ile şirkete ortak olunması,
• Ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılması,
• Ömür boyu aylık bağlama,
• Ömür boyu gelir bağlama,
• Mirasın kabulü,
• Mirasın reddi,
• Miras sözleşmesi yapılması,
• Küçüğün ergin kılınması,
• Vesayet altında bulunan ile vasi tayin edilen arasında sözleşme yapılması.

Sonuç

Vasi tayini kişinin kısıtlanması gereken durumlarda söz konusu olur. Hakkında kısıtlama kararı verilen kişi ve yakınlarının korunması esas alınır. Vasi tayini sebepleri kanunda tahdidi olarak sayılmıştır. Bunlar küçüklük, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim, özgürlüğü bağlayıcı ceza ve vasi altına alınacak olanın isteğidir. Vesayet davası, vesayet altına alınacak olanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. Bu dava sonucunda herhangi bir hak kaybına uğramamak adına alanında uzman bir avukattan yardım almak yerinde olacaktır.

Vasilik Davası Nerede Açılır?

Vasilik davası veya bir diğer adıyla vesayet davası vasi tayin olunacak kişinin yerleşim yerinde olan sulh hukuk mahkemesinde açılır.

Vesayeti Gerektiren Haller Nelerdir?

Vesayeti gerektiren haller; akıl hastalığı, akıl zayıflığı, özgürlüğü bağlayıcı ceza, savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, küçüklük, istek üzerine, kötü yaşama tarzı ve kötü yönetimdir.

Vasi Tayini ve Vesayet Davası 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Yargılamanın iadesi 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 374. ve devamı maddelerinde hüküm altına alınmıştır. Hukuk davalarında olağan kanun yolları itiraz, istinaf ve temyizdir. Olağanüstü kanun yolları ise yargılamanın iadesi ve kanun yararına bozmadır. Yargılamanın iadesi ile birlikte görülmüş olan bir hukuk davasında yeniden yargılama yapılır. Yargılama sonucunda bir önceki hüküm tamamen onanır, kısmen onanır veya tamamen/kısmen değiştirilir. Sadece kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hüküm ve kararlara karşı bu yola başvurulabilir.

Yargılamanın İadesi Nedenleri

Yargılamanın iadesi gerektiren sebepler 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 375. maddede tahdidi olarak sayılmıştır. Buna göre yargılamanın yenilenmesi için aşağıdaki sebeplerden biri mevcut olmalıdır:

1. Mahkemenin kanunda belirtilen şekilde toplanmamış, teşekkül etmemiş olması,
2. Davaya bakmakla yasaklı olan hakimin karara katılması, reddi talep edilip de yetkili merci tarafından bu ret talebinin kabul edilmiş olması ve bu sebeple duruşmaya katılması mümkün olmayan hakimin davaya katılmış olması,
3. Davanın mahkeme huzurunda vekil, temsilci olmayan kişilerin katılımıyla görülmüş, karara bağlanmış olması,
4. Elde olmayan nedenlerle yargılama sırasında ele geçirilemeyen belgenin, aleyhine hüküm verilen tarafından kararın verilmesinden sonra ele geçirilmesi,
5. Sahteliği ispatlanan, ikrar edilen senede dayanarak karar verilmiş olması,
6. Yalan söyleyen tanığın ifadesinin karara esas olarak alınmış olması,
7. Kasten gerçeğe aykırı beyanda bulunan bilirkişi ve tercümanın ifadelerine dayanılarak karar verilmiş olması,
8. Yalan yere yemin etmesi sebebiyle lehine karar verilen tarafın bu hususu ikrar etmesi, yazılı delille ispat edilmesi,
9. Başka bir hükümle ortadan kaldırılan kararın esas alınarak hüküm kurulmuş olması,
10. Hileli davranışlarda bulunması sebebiyle taraflardan birinin lehine karar verilmiş olması,
11. Tarafları, konusu ve nedeni aynı olan ikinci davada ilk davaya aykırı olarak hüküm verilmesi ve bu kararın da kesinleşmiş olması,
12. Mahkeme tarafından verilen kararın İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerinin ihlal edilmesi neticesinde verildiğinin tespit edilmiş olması.

6,7 ve 8. maddelere dayanılarak yargılamanın yenilenmesinin istenebilmesi için bu nedenlerin bir ceza kararıyla belirlenmiş olması gerekmektedir. Delil olmaması sebebiyle ceza kovuşturmasına başlanamamış olması, mahkumiyet kararı verilememiş olması istisnai durumdur.

Yargılamanın İadesi Süresi

Yargılamanın iadesi süresi yenileme talebinin dayandığı sebeplere göre farklılık arz etmektedir. Buna göre;

• Kanuna uygun bir şekilde mahkemenin teşekkül etmemiş olduğunun öğrenilmesinden itibaren,
• Yasaklı, reddedilen hakimin karara katılması veya yetkisiz vekil ve temsilciler tarafından yargılamanın sürdürülmüş olması neticesinde verilen kararın davalıya, gerçek vekile veya temsilciye tebliğ edildiği tarihten itibaren,
• Yeni bir belgenin elde edilmesi, hilenin farkına varılması anından,
• 5, 6,7 ve 8 numaralı sebeplerin varlığı halinde cezanın kesinleşmesi, kovuşturmaya başlanamaması, soruşturmanın sonuçsuz kalmasından itibaren,
• Karara esas alınan bir diğer kararın bozulmuş olması sebebiyle tamamen ortadan kalktığından haberdar olunmasından itibaren,
• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren,

üç ay ve her halde hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır.

Tarafları, konusu ve nedeni aynı olan ikinci davada ilk davaya aykırı olarak hüküm verilmesi ve bu kararın da kesinleşmiş olmasından dolayı yeniden yargılama talep ediliyor ise ikinci ilamın zamanaşımı süresi kadar iade talebinde bulunulabilecektir.

Yargılamanın İadesi Talebini İnceleyecek Olan Mahkeme

Yargılamanın iadesi talebini barındıran yazılı bir dilekçe ile iade talep edilen kararı veren mahkemeye başvuru yapılır. İlk kararı veren mahkeme bu talebi inceler. Mahkeme davanın niteliğine göre iade talep eden taraftan diğer tarafın zararını karşılayacak oranda bir teminat isteyebilir. Yargılamanın yenilenmesi talebini alan mahkeme tarafları mahkemeye davet eder ve onları dinler.

Tarafları dinleyen mahkeme dosya üzerinde aşağıdaki hususlar üzerinde inceleme yapar:

• İade talebinin kanunda belirtilen süreler içerisinde yapılıp yapılmadığı,
• İade talep edilen hükmün kesinleşip kesinleşmediği, başvurulabilecek bir olağan yargı yolu olup olmadığı,
• Kanunda belirtilen yazılı sebeplerin bulunup bulunmadığı üzerinde mahkemece resen inceleme yapılır.

Yukarıda belirtilen hususlardan birinin bile eksik olması sebebiyle mahkeme davanın esasına girmeksizin usulden reddedecektir.

Yeniden Yargılama Neticesinde Verilebilecek Kararlar

Yeniden yargılama neticesinde mahkeme tarafından verilen bir önceki karar onanır, kısmen veya tamamen değiştirilebilir. Lakin ilk görülen davanın yetkisiz vekil veya temsilci aracılığı ile yürütülmüş olup karara bağlanması veya tarafları, konusu, nedeni aynı olan ikinci bir davada farklı bir karar verilmişte kesinleşmiş olması hallerinde mahkeme başkaca bir inceleme yapmaksızın hükmün iptaline karar verecektir. Bu durum hükmün nüshalarında gösterilir. Yargılamanın yenilenmesi davasının açılmış olması tek başına hükmün icrasını durdurmayacaktır. Talep halinde bu durum mahkeme tarafından incelenir ihtiyaç duyulması halinde talepte bulunandan teminat alınmak şartı ile icranın durdurulmasına karar verilebilir. İade talebi bir mahkeme kararına dayanıyor ise teminat istenmez.

Sonuç

Yargılamanın iadesi kesinleşmiş veya kesin olarak verilen hükümlere karşı başvurulan olağanüstü bir hukuk yoludur. Kesinleşmemiş, olağan kanun yollarına başvuru imkanının bulunduğu kararlarda bu yola başvurulamaz. Başvurulması halinde ise mahkeme tarafından esasa girilmeden bu talep reddedilecektir. Bu sebeple yargılamanın iadesi yoluna gitmeden önce olağan hukuk yolları tüketilmelidir. Yargılamanın iadesi talebinde yetkili ve görevli mahkeme, iade istenen hükmü veren mahkemedir. Yanlış yere başvurulmuş olması halinde mahkeme görevsizlik/yetkisizlik kararı vererek davayı reddedecektir.

Yargılamanın iadesi nedir?

Yargılamanın iadesi kesinleşmiş veya kesin olarak verilen kararlar hakkında yeniden yargılama yapılabilmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur.

Yargılamanın iadesi talebini hangi mahkeme inceler?

Yargılamanın iadesi talebini incelemekle yetkili olan mahkeme iadesi istenen hükmü veren mahkemedir. İadesi istenen kararı veren mahkemeye yazılı bir dilekçe ile başvurulmalıdır.

Yargılamanın İadesi 2025 yazısı ilk önce Selimoğlu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.